Het Kopijrecht - inhoudsopgave Deel I

 

Proloog 15

De inhoud van het boek rechtsobject in wording. (16de - eind 18de eeuw) 21

Hoofdstuk 1
Contouren: nadruk, pro en contra, onderscheidene soorten, bestrijding gecompliceerd 23

1. Interpretaties 23
2. Zegen en vloek 31
3. Argumenten pro nadruk 33
4. Auteurs tegen ongecontroleerde verspreiding van hun werk 36
5. Argumenten contra en reacties op nadruk 39
6. Contrefaçon versus nadruk 42
7. Geen objectieve benadering van begrip nadruk 43
8. Nadruk in soorten, oneerlijke concurrentie, strijd met goede trouw 44
9. Bestrijding nadruk bemoeilijkt door aanwezigheid van verschillende rechtskringen 48
Samenvatting hoofdstuk 1 48

Hoofdstuk 2
Wapens tegen de nadruk -Vergelding, samenwerking, afspraken, censuur, overheids-inmenging, boek- en drukprivileges, onderscheid, verleners, attache, consent, haskama(h), drukkers- en graveursmerk, beschermbrief 51

1. Vergelding, samenwerking, afspraken 51
2. Overheidsinmenging - Privilege en octrooi 52
3. Boekprivileges, géén willekeurige begunstiging 55
4. Censuur in de Republiek als bijproduct 59
5. De oudste privileges 61
6. Onderscheid in privileges, sancties, duur, kosten 62
7. Verleners van boekprivileges - Staten-Generaal versus gewestelijke Staten 64
8. Privileges als bestrijdingsmiddel van beperkte betekenis 65
9. Attache 66
10. Consent 67
11. Haskama(h) 69
12. Drukkers- en graveursmerk 70
13. Beschermbrief 71
Samenvatting hoofdstuk 2 71

Hoofdstuk 3
Kopijrecht in de Republiek wordt uitgeversrecht 75

1. Kopijrecht als grondslag 75
2. Van onderlinge usantie naar erkende usantie 76
3. Uitbreiding van het begrip kopijrecht 78
4. Van erkende usantie naar geschreven (plakkaten)recht 79
Samenvatting hoofdstuk 3 81

Hoofdstuk 4
Boekverkopersgilde(n): belangenbehartiging, adviesorgaan, tegen monopolievorming, op de bres voor het kopijrecht - Rekwesten en overeenkomsten tegen nadruk
83

1. Ontstaan en doel van de gilden 83
2. Drukkers en boekverkopers scheiden zich af van het St. Lucasgilde 85
3. Het boekverkopersgilde als adviserend en bemiddelend orgaan 87
4. Afkeer van geprivilegieerde alleenrechten en monopolies 91
5. Doordrukken zijn ook nadrukken 93
6. Het Leids Collegie uit 1660 93
7. Het akkoord van Amsterdamse boekverkopers van omstreeks 1674 98
8. Verzoek van 96 Amsterdamse gildenbroeders in 1678 98
9. Verzoek Amsterdams boekverkopersgilde in zaak Van der Aa (1703) 99
10. Verzoek van zestien boekverkopers in 1708 101
11. De compagnie van 1710 - Een 'Willige Overeenkomst' 102
12. Verzoek van negentien boekverkopers in 1712 108
13. Verzoek van het Amsterdams boekverkopersgilde in 1716 108
14. De nooit opgehelderde poging van 1748 109
Samenvatting hoofdstuk 4 111

Hoofdstuk 5
Verordeningen in Holland inzake privileges, consent en verplicht depot
115

1. Van landsheerlijkheid naar zelfstandige gewesten-republiek Resoluties van beperkte betekenis 115
2. Verordeningen van 1655, 1675, 1715 en 1761: consent verplicht 116
3. Missive Hof van Holland, 28 mei 1669: privileges uitsluitend tegen nadruk 117
4. Resolutie van 5 december 1679: verplicht depot 117
5. Verordening van 9 januari 1686: privilege per auteur voor persklare manuscripten 118
6. Verordening van 28 juni 1715: privileges alleen voor kopijrechtdragend werk 119
7. Resolutie van 30 april 1728: nader voorschrift inzake verplicht depot 121
8. Resolutie van 25 mei 1735: recht spreken naar wetten, plakkaten, privileges, costumen, etc. 123
9. Resolutie van 29 september 1752: 'officieel' ingevoerd kerkgoed publiek domein 125
Samenvatting hoofdstuk 5 126

Hoofdstuk 6
Auteurscontracten - De auteur gevangen tussen uitgevers- en drukkersrechten - Honorering - Dedicaties - Privilegeverlening aan auteurs - Prille vormen van auteursrecht
129

1. Auteurscontracten, doch ook 'Een verlangen om dat werck te mogen jn druck seyen' - Betaling door mecenaat of drukker/uitgever - Dedicaties 129
2. Auteurs verdeeld en afhankelijk 133
3. Verzet tegen privileges aan auteurs 134
4. Privileges aan auteurs bleven bijzonder 135
5. Auteursrechtelijke trekken in kwesties rond D'Outreyn (1707), Noodt (1710) en Le Long (1718) 136
6. Leidse professoren en het plakkaat van de Staten van Holland van 30 april 1728 138
Samenvatting hoofdstuk 6 148

Hoofdstuk 7
Verwarring tussen publiek en privaat domein bij kerk- en schoolgoed - Privilegepolitiek inzake bijbeluitgaven/schoolboeken
151

1. 'De' bijbel: publiek domein; vertalingen en toevoegingen: privaat domein 151
2. Perikelen rond de voorlopers van de Statenvertaling 155
3. De uitgave van de Statenvertaling 157
4. Statenvertaling als officiële bijbel na één privilegetermijn publiek domein 162
5. Privileges mogelijk voor elke afwijkende bijbeluitgave 167
6. Vanaf 1715 uitsluitend privileges voor annotaties, commentaren, e.d. 168
7. Geen privileges voor gebruikelijke - voorgeschreven - schoolboeken 169
Samenvatting hoofdstuk 7 171

Nadruk, bescherming en verwante wetgeving buiten de grenzen van de Republiek (16de-19de eeuw) 175

Inleiding 177

Hoofdstuk 1
Frankrijk
181

1. Nadruk, censuur en bescherming in Frankrijk in de 16de en 17de eeuw 181
2. Ontwikkelingen in Frankrijk in de 18de eeuw 185
    1. Arrêt portant règlement sur la durée des privilèges en librairie 189
    2. Arrêt concernant les contrefaçons des livres 191
    3. Echo's van de decreten van 1777: decreten van 1778, '84, '85, '86, '89, '91 191
    4. De wet van 1793 193
3. Ontwikkelingen in Frankrijk in het begin van de 19de eeuw 194
4. Prerogatief en staatskopijrecht 196
Samenvatting hoofdstuk 1 199

Hoofdstuk 2
Groot-Brittannië en de Verenigde Staten van Amerika
203

1. Nadruk en bescherming in Groot-Brittannië in de 16de en 17de eeuw 203
2. Queen Anne's Statute, de eerste auteurswet 210
3. Ontwikkelingen in Groot-Brittannië in de 18de eeuw 213
4. Van Stationers Copyright via Common Law naar Statutory Copyright 215
5. Ontwikkelingen in Groot-Brittannië in het begin van de 19de eeuw 219
6. Prerogatief en staatskopijrecht in Groot-Brittannië 220
7. Ontwikkelingen in de Verenigde Staten van Amerika 224
8. Geen staatskopijrecht in de Verenigde Staten 226
Samenvatting hoofdstuk 2 227

Hoofdstuk 3
Duitstalige staten en steden
233

1. Nadruk en bescherming in het Heilig Roomse Rijk in de 16de en 17de eeuw 233
2. Verlagseigentum - Verordeningen in laatste kwart 17de eeuw 237
3. Toenemende weerstand tegen nadruk - Meer macht bij de boekhandel door expansie, risico en
'bondgenootschap' van dode auteurs 240
4. Van Verlagseigentum naar 'geistige Eigentum' 241
5. Nadere opvattingen en ontwikkelingen in de 18de eeuw 243
6. Nadruk en bescherming in het begin van de 19de eeuw 249
7. Prerogatief en staatskopijrecht 253
Samenvatting hoofdstuk 3 254

Provinciale en nationale wetgeving onderbroken door de inlijving bij Frankrijk (eind 18de-medio 19de eeuw) 259

Hoofdstuk 1
De Omwenteling - Onrust en onzekerheid - Afschaffing privileges - Eerste gewestelijke boekenwetten in 1795 en 1796
261

1. Terugblik 261
2. Einde privilegestelsel, einde gilden 262
3. De Omwenteling in 1795 263
4. Onrust in het boekenvak - De gilden exeunt - Rekwesten van Allart, Termeulen, Van Cleef en De Bruijn 265
5. Het adres van 155 boekverkopers 267
6. Reacties van boekverkopers op het adres van de 155 272
7. Bevindingen van de Commissie - Rapport van 9 oktober 1795 272
8. Onderscheiden soorten eigendom 277
9. Publicatie van 25 november 1795 van de provincie Holland 278
10. Publicatie volgt de praktijk en vestigt in Holland de 'Verlagseigentum' 287
11. Reactie van boekverkopers op de eerste boekenwet 288
12. Publicatie van 8 december 1796 van de provincie Holland 291
13. Bezwaren van Van Cleef & Honkoop c.s. tegen ontwerp voor landelijke wet 296
14. Commentaar van juristen/boekhistorici op de publicaties van 1795 en 1796 297
Samenvatting hoofdstuk 1 304

Hoofdstuk 2
Van gewestelijk naar centraal bestuur - Staatsgrepen, rekwesten, twee wetsontwerpen - Eerste nationale boekenwet van 1803
309

1. De staatsgrepen van 1798 en 1801 - De Bataafse Republiek 309
2. Voorspel tot de wet van 1803 - Het rekwest anno 1800 van Du Mortier c.s. 310
3. Missive van 10 januari 1803 annex wetsvoorstel 314
4. Missive van 20 mei 1803 met aangepast ontwerp 318
5. Wet van 3 juni 1803 320
6. Andermaal kerk- en schoolgoed - De vonnissen van 2 maart en 31 juli 1807 329
7. Hoog Gerechtshof bevestigt eerdere uitspraken - Vonnis van 11 januari 1813 330
8. Commentaar van juristen / boekhistorici op de wet van 1803 333
Samenvatting hoofdstuk 2 337

Hoofdstuk 3
Boekendecreten tijdens het Koninkrijk Holland, 1806-1810 - Het ontwerp-Holtrop
341

1. Het Koninkrijk Holland 341
2. K.B. van 24 juni 1806 juncto ambtelijk decreet van 14 juli 1806 regelt depotplicht 342
3. Ambtelijk decreet van 27 juni 1807 waarschuwt tot nakoming depotplicht 343
4. K.B. van 3 december 1808, aanvulling op de wet van 3 juni 1803 - Bescherming graveurs 345
5. K.B. van 22 april 1809 verscherpt verplicht depot 347
6. K.B. van 10 juli 1809 verleent 20-jarig monopolie voor vertaling Joodse bijbel 349
7. Holtrop komt - na juli 1806, vóór april 1809 - met wetsontwerp op kopijrecht 351
Samenvatting hoofdstuk 3 357

Hoofdstuk 4
Boekenwetten tijdens de Franse inlijving, 1810-1813
359

1. Nederland ingelijfd - Franse wetgeving: bureaucratie, registratie, censuur, repressie
én auteurswetten 359
2. Decreet van 29 december 1810 inzake nadruk van Franse werken 363
3. Artt. 425/429 Code Pénal van 1810 executoir 364
4. Wet van 19/24 juli 1793 toepasselijk 367
5. Decreet van 22 maart 1805 (1 Germinal XIII) op postuum werk executoir 370
6. Decreet van 5 februari 1810 reglementeert drukkerij en boekhandel 370
7. Artt. 39, 40, 41 sub 7, 42, 43, 44 en 48 van het reglement van 5 februari 1810, suppletoir op de wet van 1793 373
8. Repressie, censuur en fiscalisering belemmeren auteursrechtelijke aanspraken 375
    a. Het eerste decreet van 14 december 1810 - Decreet van 26 september 1811 377
    b. Het tweede decreet van 14 december 1810 - Invoerrechten op boeken 378
    c. Het derde decreet van 14 december 1810 - Aanstelling censors en inspecteurs 378
    d. Decreet van 29 april 1811 - Belasting op vrije 'labeurs' 379
    e. Instructie van 20 mei 1811 op decreet van 29 april 1811 380
    f. Decreet van 3 juni 1811 - Parijse voorschriften op belastingwet van 29 april 1811 381
    g. Missives van 10 juni 1811 en 24 juli 1811 - Inzage manuscripten vóóraf 381
    h. Decreet van 12 september 1811 executoir - Wijziging invoerrechten 382
    i. Decreet van 14 oktober 1811 - Uitgave van journaal voor verplichte aankondiging van toegestane boeken en prenten 382
    j. Decreten van 28 maart 1805 en 4 april 1806 - Toestemming tot druk van katholiek kerkgoed,
    invoering r.k.-staatscatechismus 383
9. Decreet van 23 augustus 1811 - Artt. 39 en 40 van februari-reglement niet van toepassing op
opvoeringen van muziek- en theaterwerken 384
Samenvatting hoofdstuk 4 385

Hoofdstuk 5
Boekenwetten tijdens het Soeverein Vorstendom van de Verenigde Nederlanden en het Koninkrijk der Nederlanden, 1813-1817 - Het ontwerp Wenckebach/Blussé de Jonge
391

1. Soeverein vorstendom en koninkrijk - Nederland en België verenigd 391
2. Soeverein Besluit van 24 januari 1814 - Terug naar de wet van 1803 392
3. Soeverein Besluit van 23 september 1814 - Règlement pour l'imprimerie, la librairie et les journalistes voor België 397
4. Commentaar van juristen/boekhistorici op de besluiten van 1814 401
5. Verplicht depot - Bericht van 16 februari 1814 - Missives van 23 juli 1814 en 29 juli 1816 404
6. Soeverein Besluit van 24 januari 1815 - Eigendomsrecht op vertalingen van uitheems werk 404
7. Naar een 'eenparige' wet voor twee verschillende rechtsculturen 405
8. Ontwerp Wenckebach/Blussé de Jonge (1816) 406
9. De rol van de Raad van State 417
10. Wet van 1817 regelt rechten op druk- en uitgave van letter- en kunstwerken voor 'alle' Nederlanden 420
11. Rechtsgeleerd advies over de betekenis van art. 3 van de wet van 1817 427
12. Contraire jurisprudentie - Het arrest van het Hoog Gerechtshof van 1820 432
13. Ook het Sneeker vonnis van 1822 contrair 433
14. Jurisprudentie, terug in het voetspoor van het rechtsgeleerd advies, kiest voor rechtszekerheid 434
15. Vonnis van 1843 keert terug naar zienswijze in arrest van 1820 435
16. Commentaar van juristen / boekhistorici op de wet van 1817 438
Samenvatting hoofdstuk 5 443

Hoofdstuk 6
Tussen privaat en publiek domein: het staatsdomein
451

1. Van staten-, c.q. landsdrukker tot provinciale, resp. landsdrukkerij 451
2. Verbod op nadruk van Ontwerp van Constitutie: publicaties van 7 november en 1 december 1796 453
3. Boekverkopers ambivalent over staatskopijrecht 454
4. Wet van 3 juni 1803 met vooraf missives van januari en mei 1803 455
5. Notificatie van 13 december 1805 456
6. Tijdens de Franse inlijving 457
    a. Decreet van 20 februari 1809 verbiedt uitgave van manuscripten in handen van de staat 459
    b. Decreet van 6 juli 1810 verbiedt ontijdige publicatie van staatsstukken 459
    c. Besluit van 3 november 1810 inzake druk en vertaling van relevante Franse wetgeving 460
    d. Besluit van 29 december 1810, privileges voor vertaling en uitgave van Franse wetten 461
7. Besluiten van 18 december 1813 - Uitgave Staatsblad en Staatscourant - Verbod druk en uitgave
staatsstukken vóór openbaarmaking in Staatsblad 462
    a. Staatsblad 462
    b. Nederlandsche Staatscourant 463
8. De boekhandel opteert voor beperkt staatskopijrecht - Wetten van 1803, 1814 en 1817 kennen
stilzwijgend Staatskopijrecht 464
9. Einde van het staatskopijrecht 465
Samenvatting hoofdstuk 6 466

Epiloog 471
Samenvatting 479
Bevindingen 497
Summary 505
Noten 581

Bijlage I
Wetteksten - Teksten van belangrijkste overeenkomsten, ordonnanties, verordeningen, publicaties, besluiten en wetten op kopijrecht en letterkundig eigendomsrecht tot 1817
677

1. Het onverbrekelijck contract van het Leids Collegie anno 1660 677
2. Resolutie van 9 januari 1686 681
3. Willige overeenkomst van 1710 682
4. Verordening van 28 juni 1715 684
5. Wet van 19/24 juli 1793 685
6. Decreet van 25 november 1795 686
7. Publicatie van 8 december 1796 688
8. Wet van 3 juni 1803 691
9. Notificatie van 13 december 1805 694
10. Decreet van 3 december 1808 694
11. Wetsvoorstel van boekverkoper Holtrop (tussen 1806-1809) 695
12. Artt. 425/429 van de Code Pénal (1810) 698
13. Artt. 39, 40, 41, 42, 43, 44 en 48 van het reglement van 5 februari 1810 698
14. Besluit van 18 december 1813 (Staatscourant) 699
15. Besluit van 18 december 1813 (Staatsblad) 700
16. Besluit van 24 januari 1814 voor de Noordelijke Nederlanden 701
17. Besluit van 23 september 1814 voor de Zuidelijke Nederlanden (Frans) 703
18. Wetsontwerp uit 1816 van Wenckebach/Blussé de Jonge 704
19. Wet van 25 januari 1817 710

Bijlage II
Hoofdpunten uit besluiten/wetten van 1796, 1803, 1814, 1815 en 1817
713

Bijlage III
Overzicht van boekverkopers omstreeks 1600 en 1700
720

Bijlage IV
Enkele opvattingen over fenomeen eigendom en relatie tot het recht
722

Bijlage V
Bronnen
725

Bijlage VI
Lijst van illustraties
757

Bijlage VII
Afkortingen 760 Register
761